ขนมในศาสนา และประเพณี

posted on 19 Jul 2009 13:20 by hdd4-chompoo in khanomthai

 "ขนมไทย" เป็นมรดกทางวัฒนธรรมของประเทศไทยมานับพันปี ถือเป็นเอกลักษณ์และวัฒนธรรมของชาติซึ่งอยู่คู่กับสังคมไทยมาอย่างช้านาน ในสมัยก่อนขนมไทยจะทำเฉพาะเวลามีงานเท่านั้น ไม่ว่าจะเป็นในงานเทศกาล งานประเพณี งานประเพณี งานทางศาสนา หรือการประกอบพิธีกรรมต่างๆ เพราะผูกพันกับประเพณีและวัฒนธรรมไทยเพื่อใช้ในงานประเพณีและงานมงคล ทั้งนี้ ขนมในงานมงคลก็มักมีชื่ออันเป็นมงคลและมีความหมายไปในทางที่ดี  

 


          โดยเฉพาะชื่อขนมที่มีคำว่า "ทอง" ประกอบ คนไทยเราถือว่าทองเป็นของดีมีมงคล ซึ่งการที่นำขนมที่มีคำว่า "ทอง" มาใช้ในงานมงคลก็เพื่อที่จะได้มีบุญกุศลมีเงินมีทอง มีลาภยศ สรรเสริญ สมชื่อขนมนั่นเอง

งานบุญออกพรรษาหรืองานตักบาตรเทโว


ข้าวต้มมัดหรือข้าวต้มผัดเป็นดาวดวงเด่นของงานบุญออกพรรษาหรืองานตักบาตรเทโว

ของภาคกลางจะห่อและ   มัดเป็นกลีบโดยใช้ใบตองและเชือกกล้วย

ส่วนทางใต้ห่อเป็นทรงกรวยโดยใช้ใบกะพ้อแต่แต่ไม่มัด บางท้องถิ่นห่อเป็น

ก้อนด้วยใบเตยหรือใบอ้อย แล้วไว้หางยาว เรียกว่า "ข้าวต้มลูกโยน"

การนำข้าวต้มมัดมาใส่บาตรทำบุญจนเกิดขึ้นเป็นธรรมเนียมนั้นมีจุดประสงค

์เพื่อให้พระภิกษุสงฆ์ใช้เป็นเสบียง ในการเดินทางไปเผยแพร่พระธรรมคำสอน

ซึ่งยึดเป็นแบบแผนมาตั้งแต่สมัยโบราณ

งานมงคลต่างๆ

.ในงานมงคลต่าง ๆ ของไทยอย่างงานแต่งงาน งานทำบุญอายุ

งานขึ้นบ้านใหม่ งานบวช ฯลฯ     ขนมไทยได้เข้าไปมีบทบาทใน

สำรับอาหารหวานที่ทำขึ้นเลี้ยงพระและ

สำรับอาหารหวานสำหรับเลี้ยง แขกเหรื่อมาเนิ่นนานแล้ว

เนื่องจากความเชื่อที่สืบทอดต่อ ๆ กันมาว่า ขนมหวาน

เป็นอาหารพิเศษสำหรับผู้มีบุญ ความหวานช่วย

สร้างสรรค์มิตรภาพและความรัก ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า

สำหรับสังคมไทยแล้ว ขนมหวานของไทยมีความหมายเกี่ยวข้อง

กับบุญกุศล ความรัก ความสุข และความสามัคคี


งานทำบุญเลี้ยงพระ



            ขนมหวานของไทยที่นิยมทำขึ้นเพื่อทำบุญเลี้ยงพระในงานมงคล

ได้แก่ ขนมตระกูลทองทั้งหลาย อาทิ ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ทองเอก

และขนมที่มีชื่ออันเป็นมงคลอย่าง ขนมถ้วยฟู ขนมชั้น ฯลฯ ขนมที่ใช

้เฉพาะในพิธีแห่ขันหมากงานแต่งงานก็มี ขนมกง ขนมสามเกลอ

ขนมพระพาย ขนมโพรงแสม ขนมชะมด ฯลฯ ขนมที่ใช้ติดกัณฑ์เทศน์

ก็มีขนมหน้านวล ขนมชั้น ขนมฝักบัว ขนมผิง ขนมทองม้วน ฯลฯ



งานแต่งงาน


.ขนมในงานมงคลอื่น ๆ ก็มีชื่ออันเป็นมงคลและ

มีความหมายไปในทางที่ดี เช่นกัน อาทิ
* ขนมกงหรือขนมกงเกวียน ซึ่งหมายถึงกงเกวียนที่หมุนไป

ข้างหน้าเช่นเดียวกับพระธรรมจักร ความหมายที่ต้องการสื่อถึงงานแต่งงานก็คือ

ต้องการให้คู่บ่าวสาวรักและครองคู่อยู่ด้วยกันชั่วนิจนิรันดร์


* ขนมสามเกลอ ซึ่งเป็นขนมที่แสดงถึงความสามัคคี

 

และไม่มีวันพรากจากกัน โดยใช้เป็นขนมเสี่ยงทายในงาน 

  แต่งงาน ลักษณะของขนมสามเกลอเป็นลูกกลม ๆ เรียงกัน ๓ ลูกแบบ

ก้อนเส้า การเสี่ยงทายจะดูกันตอนทอด กล่าวคือ ถ้าทอดแล้ว

ยังอยู่ติดกัน ๓ ลูก ถือว่าบ่าวสาวจะรักใคร่กลมเกลียวกัน

ถ้าทอดแล้วติดกัน ๒ ลูกแสดงว่าจะมีลูกยากหรือไม่มีเลย

และถ้าหลุดจากกันหมด ไม่ติดกันเลย แสดงว่าชีวิตคู่จะไม่ยั่งยืน

หรือชีวิตสมรสจะไม่มีความสุข อีกนัยหนึ่ง…ถ้าทอดขนมสามเกลอแล้วพองฟูขึ้นจะถือว่าเป็น

คู่ที่เหมาะสมกับราวกิ่งทองกับใบหยก      แต่ถ้าทอดแล้วด้าน ไม่พองฟู ก็ถือว่าใช้ไม่ได้


ประวัติขนมสามเกลอ
เป็นขนมเสี่ยงทายในพิธีแต่งงาน ถ้าขนมยังติดกันทั้ง 3 ลูกในขณะที่ทอด หมายความว่า คู่บ่าวสาวที่จะแต่งงานจะอยู่ด้วยกันดี ตลอดจนมีลูกด้วยกัน แต่ติดกันอยู่เพียง 2 ลูก หมายความว่า มีลูกยากหรือไม่มี ถ้าแยกหรือหลุดออกทั้ง 3 ลูก หมายความว่า อยู่ด้วยกันไม่ยืด

ขนมชนิดนี้แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือส่วนที่เป็นไส้ที่ทำจากน้ำตาลมะพร้าว มะพร้าวขูด และงา แล้วเอามาหุ้มด้วยแป้งข้าวเหนียว ส่วนที่สอง ทำจากไข่ไก่ (อาจจะใส่สีผสมอาหารด้วย เพื่อเพิ่มความสวยงาม) ที่นำมาโรยบนกระทะเป็นแผ่นบางๆ เพื่อนำมาห่อตัวขนม

ส่วนผสม
แป้งข้าวเหนียว 2 ถ้วย
ถั่วทองเลาะเปลือกคั่วให้สุกบดหยาบ ๆ 1/2 ถ้วย
น้ำตาลปึก 1 ถ้วย
มะพร้าวทึนทึกขูดด้วยกระต่ายจีน 1 1/2 ถ้วย
น้ำ 5-8 ช้อนโต๊ะ

วิธีทำ
1. นำมะพร้าวผสมกับน้ำตาลปึก แล้วกวนในกระทะทองด้วยไฟกลาง
2. พอเริ่มจับตัวกันจะเหนียวจึงใส่ถั่วที่คั่วแล้วลงไปกวนต่อไปจนเหนียวปั้นได้ นำมาปั้นเป็นลูกกลมๆ พักไว้
3. นำแป้งข้าวเหนียวนวดกับน้ำปั้นได้แล้วแผ่หุ้มไส้มะพร้าวไว้ทุกลูก
4. นำขนม 3 ลูก มาบีบให้ติดกันเป็นรูปสามเหลี่ยม เอาไม้เสียบให้ติดกันเป็นชุด (แบบเดียวกับขนมกง) แล้วนำไปชุบแป้งทอดอย่างขนมกง แป้งที่ใช้ชุบก็ใช้เช่นเดียวกัน
วิธีทำฝาชี
ทำเช่นกับขนมกง แต่ปักไม้ 3 อันให้เป็นรูปสามเหลี่ยม มัดปลายไม้ให้แน่น แล้วใช้ไข่สีต่างๆ หุ้ม

ขนมสามเกลอสูตรที่ 2
ส่วนผสม
มะพร้าวทึนทึก 2 ถ้วยตวง
ถั่วทอง 1 ถ้วยตวง
น้ำตาลปี๊บ 1 ถ้วยตวง
แป้งข้าวเจ้า 1 ถ้วยตวง
แป้งข้าวเหนียว 2 ช้อนโต๊ะ
ผงฟู 1 ช้อนชา
น้ำปูน